Das Experiment (Bilinen adıyla Deney…)

Ve okul etkisini gösterir… Bu aralar yeni filmler izleyemiyorum. Okul, izlemeye başladığım diziler, çeviri derken filme vakit kalmıyor. Bende okulda izlediğim bir filmi paylaşayım dedim. Geçen sene baya bir film izlemiştik, psikolojik filmlerin pek fazla seveni olmasada şimdi anlatacağım filmin zamanında çok  yankı uyandırmıştı. ( Tabi bunun en önemli sebebi sadece psikolojik değil gerilim ve dram türlerinde de olması olabilir.)

Film tamamen gerçek bir psikoloji deneyinden alınmıştır. Öncelikle biraz deneyden bahsetmek istiyorum:

Stanford hapishane deneyi yada Zimbordo deneyi olarak bilinen bu deney 1971 Stabford Üniversitesinde yapılmıştır. ( Bu ne böyle ders gibi başladık diyebilirsiniz en iyisi direk konuya girmek, deneyi merak edenler buradan bakabilirler. ) Deneyde 24 kişiden yapay bir hapishanede gardiyan ve mahkumları oynamaları istenmiştir. ama kişiler rollerine fazla kaptırınca gardiyan rolü oynayanlar mahkümlere eziyet etmeye başlamıştır bu yüzden deneye son verilmek zorunda kalınmıştır. Deney’in amacı “iyi insanları kötü yerlere koyduğumuzda neler oluyor” görmekti. Ve anlaşıldıki iyi insanlar kötü yerlerde(burada ki hapishane gibi) ellerine güç geçtiğinde bunu kullanmaktan çekinmiyorlar.

Neden bu kadar uzun anlattım diye sorabilirsiniz ama filmin konusu deneyle aynı olduğu için böylece konuyuda anlatmış oldum . ( bir taşla iki kuş 😉 ) Filmde bu deneyi üniversite değil serbest bir kuruluş yapıyor ve deneklere karşılığında para veriyor. Baş rolümüz Rahd ( Fatih Akın’ın Solino ve I’m Juli sinde de oynamıştı.) taksi söförlüğü yapmaktadır. Gazete ilanındaki deneklere verilen parayı duyunca gönüllü olur. Yapılan kura sonucu mahküm rolünü alır iki hafta sürecek deney için hücrelerine yerleştirilirler. İlk önce herkes bunun bir oyun olduğu düşünüp paralarını alıp gitme hevesindedir. Ama sonradan gardiyanlar ellerinde gücü kullanmaya başlar. Mahkümlere gerek fiziksel gerekte psikolojik saldırılarda bulunurlar. Deney görevlileri bunu incelemek için başlarda ses çıkarmazlar. Buna karşı mahkümlarda örgütlenmeye başlar. Şiddet ileri sonuçları varınca bir isyan çıkar deney görevlileri deneyi durdurmak isteselerde başaramazlar gardiyanlar onlarada saldırınca işler içinden çıkılmaz bire karışıklığa dönüşür ve deney ölümler ve yaralanmalarla sonuçlanır. Çok önemli bir hatırlatma gerçek deneyde Zimbardo bu saldırganlığın farkına varır ve 6. gün deneye son verir.

Filmde deneye katılanların herbirinin hayat hikayesine değinilmiştir. Kimi ailesine para kazanmak için kimi hiç arkadaşı olmadığı için deney gönüllü olmuşlardır.

Her sahnesini heyecan içinde izleyeceğiniz bir film. Psikolojik filmlerden hoşlananlar için okulda izlediğim diğer filmleri önerebilirim ama bunun kadar heyecanlı değiller diye baştan uyarımı yapayım. 😀 Guguk Kuşu ve Otomatik Portakal da fena sayılmazdı. Türü sevenler için önerilerim devam edicektir. Beni izlemeye devam edin. 😀

Bu deneyde her ne kadar iyi insanların kötü yerlerde nasıl oldukları gözlensede, bence bir yandan da insanlara rol yüklemenin büyük etkiside gösteriliyor. Gardiyan rolü yüklenen insanların kısa zamanda değiştiğini görüyoruz. Aslında günlük yaşamda çok karşılaştığımız bir durum en basitinde bir arkadaşınız size “bu işi yalnız sen halledersin” diye geldiğinde size o işi yapma rolü üstlüyor, o böyle deyince yapmak istemeseniz bile mecburen tamam demek zorunda kalıyorsunuz. İşte en küçük örneğinden en büyük örneğine kadar rol yüklemenin etkisi…

Sanırım yazdığım en uzun anlatımdı, benim alanıma girince dayanamıyorum çok konuşuyorum. 🙂 Lafı baya uzattıktan sonra mutlaka izleyin diyerek bitireyim.

Reklamlar

Das Experiment (Bilinen adıyla Deney…)” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s